İLK KÜLTÜR MERKEZLERİNİN ORTAYA ÇIKIŞI

İlk insanlar avcılık ve toplayıcılık yaptıklarından göçebe yaşıyorlardı. İnsanlar, Neolitik Dönem’de
tarımın keşfiyle birlikte yerleşik hayata geçmeye başladılar. Yerleştikleri alanlar ise tarıma elverişli ve su kaynaklarının bulunduğu yerlerdi. Bu nedenle ilk medeniyetlerin kalıntılarına bu koşullara sahip olan akarsu kenarlarında rastlanır.

İlk medeniyetler isimlerini kuruldukları bölgelerden alan Mezopotamya, Mısır, İnka, Maya, Çin, Akdeniz ve Hint medeniyetleridir. Toplumların medeniyete geçiş tarihlerinin birbirinden farklı olmasının nedenini coğrafi şartların farklı olmasıyla açıklayabiliriz.
İlk medeniyetlerin kuruldukları yerlerin ortak özelliği, su kaynaklarına yakın olmasıdır. Fırat, Dicle,
Ganj, İndus, Sarı ırmak, Gök ırmak ve Nil Nehri bu bakımdan medeniyetlerin beşiği sayılır. Daha sonraki süreçlerde sulama kanalları yapılmış, bazı yerlerde bataklıklar kurutularak tarım alanına dönüştürülmüştür. Böylece medeniyetlerin yayılma alanları genişlemiştir.
Tarımsal üretimin ilk dönemlerinde tarımda kullanılan araçlar yetersizdi ve tarıma açılan alanlar azdı. Demirin bulunmasıyla birlikte saban yapıldı. Öküz ve atın sa bana koşulmasıyla tarıma açılan alanlar ve üre­tim arttı. Sulama için barajlar ve kanallar yapıldı.
Üretimin artmasıyla fazla ürün belirli yerlerde depolandı. Depolama ve dağıtma, tarım dışı bir alanın
yönetiminin ortaya çıkmasını sağladı. Üretilenlerin, diğer topluluklar tarafından talan edilmesini önlemek için ayrıca askerî birlikler kuruldu. Üretilenlerin başka ürünlerle takas edilmesi ticaretin gelişmesini sağladı. Ayrıca çanak çömlek, saban, kap kacak gibi malzemelerin üretilmesi tarım dışı sektörlerin ortaya çıkmasına neden oldu. Böylece tarım köyleri kuruldu ve bunlar zamanla şehirlere dönüştü. Bu nedenle yeryüzündeki en eski şehirler tarıma elverişli alanlarda kurulmuştur.